Wahania cyklu po 40 roku życia – przyczyny i jak leczyć?
Cykl miesiączkowy jest złożonym procesem regulowanym przez współdziałanie osi podwzgórze-przysadka-jajnik oraz liczne czynniki metaboliczne i środowiskowe. Wraz z wiekiem kobiety, zwłaszcza po ukończeniu 40 roku życia, coraz częściej obserwuje się zaburzenia regularności cykli menstruacyjnych, które mają wieloczynnikowe podłoże. Okres ten stanowi wstęp do naturalnego procesu wygasania funkcji jajników, a więc premenopauzy i ostatecznie menopauzy. Jednocześnie zmiany te mogą mieć istotne implikacje zdrowotne i jakości życia, dlatego wymagają właściwej diagnostyki i indywidualnie dobranych metod postępowania.
Wahania cyklu po 40 roku życia – przyczyny
Najczęstszym powodem zaburzeń cyklu w tej grupie wiekowej są naturalne procesy związane ze stopniowym zmniejszaniem się rezerwy jajnikowej. Dochodzi do:
- spadku liczby pęcherzyków antralnych, a tym samym mniejszej produkcji estradiolu i inhibiny B;
- zwiększonego wydzielania FSH (hormonu folikulotropowego) w mechanizmie sprzężenia zwrotnego;
- częstszych cykli bezowulacyjnych, co prowadzi do braku fazy lutealnej i nieregularnych krwawień.
Zmiany te zapowiadają zbliżające się klimakterium, które w populacji europejskiej średnio następuje w wieku 51 lat.
Po 40 roku życia wzrasta także częstość współistnienia zaburzeń endokrynologicznych, które mogą modyfikować przebieg cyklu. Należą do nich:
- Niedoczynność tarczycy, która prowadzi do zwiększenia poziomu prolaktyny i zaburzeń owulacji
- Hiperprolaktynemia czynnościowa lub organiczna, skutkująca hamowaniem osi podwzgórzowo-przysadkowej
- Insulinooporność i zespół metaboliczny, mogące nasilać dysfunkcję jajników, zwłaszcza jeśli współistnieją z otyłością
Kobiety po 40 roku życia często doświadczają zwiększonego stresu zawodowego i rodzinnego, co w połączeniu z przewlekłym deficytem snu oraz nieprawidłową dietą wpływa negatywnie na oś podwzgórze-przysadka-jajnik, nasilając wahania cyklu.
Diagnostyka
U kobiet po 40 roku życia z zaburzeniami cyklu wskazane jest przeprowadzenie rozszerzonej diagnostyki, obejmującej:
- badanie ultrasonograficzne przezpochwowe, pozwalające ocenić budowę macicy i jajników oraz grubość endometrium;
- oznaczenie poziomu FSH i estradiolu w 2–4 dniu cyklu w celu wstępnej oceny rezerwy jajnikowej;
- badania TSH i prolaktyny, celem wykluczenia patologii przysadkowo-tarczycowych;
- w uzasadnionych przypadkach – biopsję endometrium, szczególnie przy utrzymujących się nieregularnych i obfitych krwawieniach.
Wahania cyklu po 40 roku życia – jak leczyć
W przypadku łagodnych wahań cyklu bez cech patologii organicznej zaleca się:
- modyfikację stylu życia, obejmującą redukcję masy ciała przy nadwadze, regularną aktywność fizyczną oraz techniki redukcji stresu;
- kontrolę glikemii i lipidogramu, zwłaszcza u kobiet z cechami zespołu metabolicznego.
Doustne środki antykoncepcyjne (COC) są często stosowane w celu regulacji cyklu i stabilizacji endometrium. Pozwalają również zmniejszyć ryzyko rozrostu błony śluzowej macicy oraz łagodzą objawy związane z hiperestrogenizmem względnym w cyklach bezowulacyjnych.
Progesteron lub progestageny w fazie lutealnej (lub w schemacie sekwencyjnym) mogą być stosowane u kobiet, które nie kwalifikują się do COC.
Normalizacja funkcji tarczycy czy leczenie hiperprolaktynemii często prowadzą do spontanicznego unormowania cykli.
Choć klasyczna hormonalna terapia zastępcza (HTZ) jest zalecana głównie po menopauzie, w niektórych przypadkach u kobiet w późnej premenopauzie z uciążliwymi objawami naczynioruchowymi i zaburzeniami snu może być rozważona indywidualnie.
Przeczytaj także:
FEMILA Masażer wibracyjny przeznaczony do masażu krocza, mięśni dna miednicy
Tampony BEPPY bez sznureczków do sauny, na basen i fitness a także do seksu podczas okresu
