Co może być przyczyną braku okresu oprócz ciąży?
Brak miesiączki, określany w terminologii medycznej jako amenorrhoea, jest objawem klinicznym, który może mieć bardzo zróżnicowane podłoże etiologiczne. Choć ciąża stanowi najczęstszą i fizjologiczną przyczynę ustania krwawień miesiączkowych u kobiet w wieku rozrodczym, jej wykluczenie nie kończy procesu diagnostycznego. Cykl miesiączkowy jest bowiem wrażliwym wskaźnikiem funkcjonowania całego organizmu, a jego zaburzenia mogą odzwierciedlać zarówno przejściowe zmiany adaptacyjne, jak i poważne choroby endokrynologiczne, ginekologiczne czy ogólnoustrojowe.
Klasyfikacja braku miesiączki
W praktyce klinicznej wyróżnia się brak miesiączki pierwotny oraz wtórny.
Pierwotny brak miesiączki rozpoznaje się u dziewcząt, u których nie wystąpiło pierwsze krwawienie miesiączkowe do 15.–16. roku życia, mimo obecności cech dojrzewania płciowego, lub do 13. roku życia w przypadku ich braku.
Wtórny brak miesiączki dotyczy kobiet, które wcześniej miesiączkowały, a następnie doszło do zaniku krwawień na okres co najmniej trzech kolejnych cykli lub sześciu miesięcy.
Przyczyny braku okresu
Jedną z najczęstszych przyczyn braku miesiączki po wykluczeniu ciąży są zaburzenia czynności osi podwzgórze–przysadka–jajniki. Oś ta odpowiada za regulację wydzielania gonadotropin i hormonów płciowych. Silny stres psychiczny, przewlekłe zmęczenie, intensywny wysiłek fizyczny lub nagła utrata masy ciała mogą prowadzić do tzw. czynnościowego braku miesiączki pochodzenia podwzgórzowego. W mechanizmie tym dochodzi do zahamowania pulsacyjnego wydzielania gonadoliberyny, co skutkuje anowulacją i spadkiem stężenia estrogenów.
Istotną grupę przyczyn stanowią choroby endokrynologiczne. Do najczęstszych należą zaburzenia czynności tarczycy. Zarówno niedoczynność, jak i nadczynność tarczycy mogą prowadzić do nieregularnych cykli lub całkowitego zaniku miesiączki, poprzez wpływ hormonów tarczycy na metabolizm estrogenów i wydzielanie gonadotropin. Inną częstą przyczyną jest hiperprolaktynemia, czyli podwyższone stężenie prolaktyny, które hamuje owulację i prowadzi do wtórnego braku miesiączki. Stan ten może mieć podłoże czynnościowe, farmakologiczne lub być związany z gruczolakiem przysadki.
Zaburzenia funkcji jajników stanowią kolejną istotną przyczynę braku okresu. Zespół policystycznych jajników jest jedną z najczęstszych jednostek chorobowych u kobiet w wieku reprodukcyjnym i charakteryzuje się przewlekłymi cyklami bezowulacyjnymi, hiperandrogenizmem oraz nieregularnymi miesiączkami lub ich brakiem. Innym, rzadszym, lecz klinicznie istotnym schorzeniem jest pierwotna niewydolność jajników, prowadząca do przedwczesnego wygasania ich czynności przed 40. rokiem życia. Stan ten skutkuje trwałym brakiem miesiączki oraz objawami hipoestrogenizmu.
Brak miesiączki może wynikać również z przyczyn anatomicznych. Wrodzone wady narządu rodnego mogą uniemożliwiać prawidłowe krwawienie miesiączkowe. Z kolei nabyte zmiany prowadzą do wtórnej amenorrhei. Warto również uwzględnić wpływ leczenia farmakologicznego, w tym antykoncepcji hormonalnej, leków psychotropowych czy chemioterapii, które mogą zaburzać regulację cyklu.
Przewlekłe choroby ogólnoustrojowe, takie jak niewydolność nerek, choroby wątroby, cukrzyca czy choroby autoimmunologiczne, mogą wtórnie wpływać na cykl miesiączkowy poprzez zaburzenia metaboliczne i hormonalne. Istotną rolę odgrywają także zaburzenia odżywiania, w szczególności anoreksja i bulimia, które prowadzą do głębokiego deficytu energetycznego i zahamowania funkcji reprodukcyjnych organizmu. Otyłość, poprzez insulinooporność i zwiększoną aromatyzację androgenów w tkance tłuszczowej, również sprzyja zaburzeniom miesiączkowania.
Nie każdy brak miesiączki ma charakter patologiczny. Do fizjologicznych przyczyn zalicza się okres laktacji, w którym wysoki poziom prolaktyny hamuje owulację, oraz menopauzę, będącą naturalnym etapem wygasania czynności jajników. W tych przypadkach brak krwawień jest spodziewanym i prawidłowym zjawiskiem.
Przeczytaj także:
Wkładka antykoncepcyjna Diafragma Caya do samodzielnego stosowania, odpowiednia dla 98% kobiet
Kubeczek menstruacyjny Beppy Cup Premium, który nie przecieka
Tampony BEPPY bez sznureczków do sauny, na basen i fitness a także do seksu podczas okresu
